Sabucedo: O paraíso inquedo

Manuel Rivas                                                           

 Ciro dixo que só cambiaría o seu cabalo por un amigo de verdade. E Alexandre, coñecido como o Magno, creou unha cidade á que puxo o nome do seu cabalo Búcefalo, que case semella, por certo, un acróstico de Sa-buce-do. Mais a idea primeira e convencional que se cadra temos dunha “rapa das bestas” sería o oposto a un encontro de amizade. O que se dirime no curro é unha “loita”. Pola parte humana, hai unha épica, a que encarnan e exercitan os aloitadores e, dende hai uns anos, as mozas aloitadoras. E hai nomes lendarios, heroes locais, estirpes que transmite de xeración a xeración a arte de loitar. Como tamén hai unha “grea santa” de bestas heroicas que seguen a cabalgar polo hipocampo da memoria. É certo que en Sabucedo hai loita. Non é unha brincadeira, non é un simulacro, non é unha trangallada. Hai loita, si. Mais non hai humillación, non hai abuso, non hai saña. Non hai morte. En realidade é unha loita contra a morte. A celebración do rexurdir da natureza, unha vez pasada a proba dos desafíos. O ciclo todo da festa de Sabucedo, no que a rapa é só un capítulo, podemos velo como un relato,unha representación, na que contan á par os seres humanos e os seres máis portentosos do monte, os fillos do vento.

 “Hai outros mundos, mais están neste”, escribiu Paul Éluard.

 O marabilloso relato de Sabucedo, esa historia real de animismo,na que os corpos son símbolos e os símbolos retornan aos corpos, comeza cunha procura. A xente vai ao “outro” mundo.O do monte, o da natureza a selva. Mais non vai á caza. Vai áprocura do seu “outro” mundo. Na vida cotián, na vida de hoxe, sexa na urbe ou na aldea. hai unha ruptura, unha escisión, un afastamento entre hemisferios. A chamada “volta á natureza”,aínda que sexa no eido simbólico, non responde só a unha crecente sensibilidade polo medio natural, tan ameazado. É unha demanda íntima da cerna do ser humano. Claude Levi-Strauss,que agora cumpre cen anos, dicía: “Os animais son bos para pensar”. E García Lorca, en ‘Poeta en Nova York’, fálanos de xeito inesquecíbel da “outra metade” que nos acompaña no mundo.

 Así que o ocorre en Sabucedo, e neses circos concéntricos que son os montes da bisbarra, dende onde mesmo se albisca o milagre do mar de Arousa nos máis altos miradoiros, o que se representa, digo, en Sabucedo é unha tradición histórica, mais unha tradición que contén un presentimento de futuro, no que o ser humano ha ser “compañeiro” da natureza. Manter coa natureza unha relación de amizade creativa, fecundante, e non de depredación.

 En Sabucedo, as greas son traídas ao espazo do habitar humano. Percorren en comitiva as rúas e rueiros. Pasan noites na noite da aldea. Os fillos do vento, os nómades que circundan o núcleo humano, tratan de protexerse na invisibilidade da bouza neboenta, mais agora fanse visíbeis. Recoñecidos. O primeiro paso para restabelecer unha relación de respecto.

 Sabucedo, habitado tamén polas greas, na hora azul do lusco fusco, semella unha obra de Chagall: un paraíso inquieto.

Os cabalos “veñen” á aldea, e o ser humano “vai” ao monte. Hai unha correspondencia, unha simetría, unha transmigración. Humanos e cabalos adoitan ir contra vento para atopar nel o recendo do desexo. A enerxía que latexa na Nai Terra.

 O acto final de Sabucedo é unha declaración de liberdade. Volven as greas ao monte e o home á súa saudade de habitante dun paraíso inquedo.